EU ĐẠT THỎA THUẬN: CON ĐƯỜNG CHO HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI MERCOSUR ĐÃ MỞ RA

Lưu Thủy Hương

Đây cũng là một thông điệp gửi tới Tổng thống Mỹ Trump: Trong một cuộc họp, các quốc gia EU đã bỏ phiếu đa số ủng hộ Hiệp định Mercosur. Khu vực tự do thương mại mới này sẽ trở thành khu vực lớn nhất thế giới về loại hình này.
Sau nhiều năm đàm phán, cuối cùng đã đến lúc: Con đường để hoàn tất Hiệp định thương mại tự do EU với bốn quốc gia Nam Mỹ thuộc Mercosur là Brazil, Argentina, Uruguay và Paraguay đã được mở. Tại một cuộc họp của các đại diện 27 quốc gia EU ở Brussels, số lượng thành viên đủ lớn đã đồng ý với việc ký kết dự kiến của thỏa thuận, theo các nguồn tin ngoại giao.
Khu vực tự do thương mại mới với hơn 700 triệu dân sẽ, theo Ủy ban Châu Âu, trở thành khu vực lớn nhất thế giới về loại hình này. Thỏa thuận gây tranh cãi này được thông qua nhờ các nhượng bộ thêm dành cho các nhóm vận động nông nghiệp, vốn coi cạnh tranh từ các quốc gia Mercosur là mối đe dọa đối với nông nghiệp châu Âu. Ở Nam Mỹ, các sản phẩm nông nghiệp như thịt bò có thể được sản xuất rẻ hơn so với châu Âu.
Thỏa thuận lẽ ra đã được ký ngay trước Giáng sinh tại Brazil, nhưng khi đó đa số cần thiết tại Hội đồng các quốc gia EU chưa đạt được vì Ý yêu cầu các cam kết hỗ trợ thêm cho nông dân châu Âu trước khi đồng ý. Ý cần đồng ý vì hai quốc gia EU lớn khác là Pháp và Ba Lan từ chối hiệp định ở hình thức hiện tại.
*
THÔNG ĐIỆP GỬI DONALD TRUMP
Khu vực tự do thương mại mới cũng nhằm gửi tín hiệu phản đối chính sách bảo hộ mậu dịch của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Dự kiến sẽ giảm tối đa thuế và rào cản thương mại giữa EU và các nước Mercosur. Ngành công nghiệp Đức đã nhiều năm thúc đẩy việc hoàn tất thỏa thuận này.
Ủy ban EU ước tính hiệp định có thể tăng xuất khẩu hàng năm của EU sang Nam Mỹ tới 39% (49 tỷ euro) – từ đó hỗ trợ hơn 440.000 việc làm trên khắp châu Âu. Ngành công nghiệp ô tô, cơ khí và dược phẩm được đánh giá sẽ có cơ hội lớn. Ví dụ, hiện thuế nhập khẩu ô tô vào các nước Mercosur là 35%.
*
ĐÀM PHÁN KÉO DÀI MỘT PHẦN TƯ THẾ KỶ
Đàm phán về Hiệp định Mercosur đã bắt đầu từ năm 1999. Ủy ban EU đã hoàn tất vào tháng 12/2024 bất chấp sự chỉ trích từ các quốc gia như Pháp. Gần đây, tranh chấp thuế quan giữa EU và Mỹ đã tạo thêm động lực cho tiến trình. Nhiều quốc gia muốn chứng minh rằng thời đại thương mại công bằng vẫn còn – trong đó có Đức.
Ngược lại, các nhà phê bình lo ngại nông dân châu Âu có thể bị ép vào cuộc chiến giá khốc liệt và phá rừng ở Nam Mỹ có thể gia tăng. Họ còn cho rằng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt của EU về an toàn thực phẩm, bảo vệ động thực vật có thể bị xói mòn. Ủy ban EU bác bỏ hoàn toàn và nhấn mạnh chỉ những sản phẩm đáp ứng đầy đủ quy định châu Âu mới được nhập vào EU.
*
HỆ THỐNG BẢO VỆ TOÀN DIỆN CHO NÔNG DÂN
Để giảm bớt phản đối từ nông dân về khu vực tự do thương mại, Ủy ban Châu Âu gần đây đã đưa ra các điều khoản an toàn kinh tế bổ sung.
Nếu nhập khẩu từ các nước Mercosur tăng quá mức hoặc giá giảm mạnh ảnh hưởng tới người sản xuất EU, các biện pháp phản ứng sẽ được áp dụng ngay, bao gồm tạm thời đình chỉ ưu đãi thuế. Việc giám sát đặc biệt được thực hiện với các sản phẩm như thịt bò, gia cầm, gạo, mật ong, trứng, tỏi, ethanol, trái cây có múi và đường. Ít nhất mỗi sáu tháng sẽ có báo cáo về tác động của nhập khẩu từ Brazil, Argentina, Uruguay và Paraguay.
Hiện Bolivien cũng là thành viên Mercosur, nhưng nước này phải điều chỉnh các quy định trước khi hưởng lợi từ hiệp định.
*
KẾ HOẠCH KÝ KẾT TẠI PARAGUAY
Hiệp định dự kiến sẽ được ký tại Paraguay, hiện đang giữ chức Chủ tịch luân phiên của Mercosur. Đại diện EU gồm Chủ tịch Ủy ban Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng António Costa sẽ tới Nam Mỹ.
Sau thỏa thuận hôm thứ Sáu, cần thêm một quyết định bằng văn bản để ký và hoàn tất hiệp định, nhưng đây chỉ là thủ tục.

Ntv, 09.01.2026

MERCOSUR