Tin tổng hợp liên quan đến Biển Đông và Trung cộng (30.01.2026)

Hội nghị hẹp Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tại Cebu, Phi Luật Tân.

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Phi Luật Tân, Ma. Theresa nhấn mạnh rằng môi trường an ninh toàn cầu đã trở nên “thách thức” hơn, “phức tạp và liên kết chặt chẽ hơn”. Đây là thời điểm thích hợp để các nước ASEAN trao đổi quan điểm thẳng thắn, mang tính xây dựng và hướng tới tương lai về các vấn đề then chốt mà khu vực đang phải đối mặt.

“Cuộc họp lớn đầu tiên trong nhiệm kỳ chủ tịch của Phi Luật Tân, diễn ra vào thời điểm đặc biệt quan trọng đối với ASEAN khi chúng ta bắt đầu thực hiện tầm nhìn cộng đồng ASEAN 2045- hướng tới một tầm nhìn chung về một cộng đồng ASEAN kiên cường, đổi mới, năng động và lấy con người làm trung tâm trong 20 năm tới. Với tư cách là nước Chủ tịch ASEAN, Phi Luật Tân đặt vai trò lãnh đạo của mình trong tầm nhìn dài hạn chung được dẫn dắt với chủ đề “Cùng nhau chèo lái tương lai”, hướng tới việc đảm bảo các mục tiêu chiến lược của ASEAN được chuyển thành các kết quả cụ thể, lấy con người làm trung tâm”,Bộ trưởng Ngoại giao Phi Luật Tân nhấn mạnh. 

Về vấn đề này, nhiệm kỳ chủ tịch của Phi Luật Tân dựa trên 3 ưu tiên chính, hay còn gọi là ba chữ P: hòa bình và an ninh, hành lang thịnh vượng và trao quyền cho người dân. 

Ngoại trưởng Phi Luật Tân cũng nhấn mạnh những thách thức an ninh mà ASEAN phải đối mặt, với môi trường an ninh địa chính trị toàn cầu không chỉ trở nên khó khăn hơn mà còn trở nên phức tạp và liên kết chặt chẽ hơn. Trên khắp khu vực chứng kiến căng thẳng trên biển, các cuộc xung đột nội bộ kéo dài và việc giải quyết các vấn đề biên giới và nhân đạo. Những diễn biến bên ngoài khu vực Đông Nam Á, bao gồm cả các hành động đơn phương mang tính chất xuyên khu vực, tiếp tục ảnh hưởng đến sự ổn định khu vực và làm xói mòn các thể chế đa phương cũng như trật tự quốc tế dựa trên luật lệ. 

Những thực tế này nhấn mạnh tầm quan trọng lâu dài của các nguyên tắc kiềm chế, đối thoại và tuân thủ luật pháp quốc tế đã được ASEAN ghi nhận từ lâu trong nỗ lực bảo vệ hòa bình và ổn định cho người dân. Bà cam kết rằng Manila sẽ tiếp tục duy trì trật tự quốc tế dựa trên luật lệ và đảm bảo ASEAN tuân thủ các nguyên tắc kiềm chế, đối thoại và luật pháp quốc tế.

 The Diplomat (29.01.2026)

Trung cộngcảnh báo sẽ “hành động” nếu Úc giành lại quyền kiểm soát cảng Darwin. 

Thủ tướng Anthony Albanese tuyên bố đưa cảng Darwin, hiện cho doanh nghiệp Trung cộngthuê 99 năm, trở lại quyền kiểm soát của Australia vì lợi ích và an ninh quốc gia.

Đại sứ Trung cộng tại Australia Tiêu Thiên phát biểu trước giới truyền thông tại Đại sứ quán Trung cộngở Canberra, Australia, ngày 28/1. Ảnh: EPA.

Phát biểu trong chuyến thăm Timor Leste ngày 28/1, ông Albanese nhấn mạnh: “Chúng tôi cam kết đảm bảo cảng Darwin thuộc quyền kiểm soát của Australia, bởi đó là điều phù hợp với lợi ích quốc gia”, theo Reuters.

Cảng Darwin, một hạ tầng chiến lược ở miền bắc Australia, đã được Chính quyền Lãnh thổ Bắc Australia bán quyền khai thác cho tập đoàn Landbridge của Trung cộngvới giá 355 triệu USD vào năm 2015. Thỏa thuận được ký kết dưới thời Thủ tướng Malcolm Turnbull của đảng Tự do và không cần sự phê duyệt của chính phủ liên bang.

Trước động thái cứng rắn từ Canberra, Đại sứ Trung cộngtại Australia Tiêu Thiên cảnh báo Bắc Kinh sẽ “áp dụng các biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp” nếu Australia buộc phải bán lại quyền khai thác cảng.

Theo ông Tiêu, việc buộc Landbridge rời khỏi cảng Darwin có thể gây tác động tiêu cực tới các khoản đầu tư then chốt cũng như hợp tác thương mại giữa doanh nghiệp Trung cộngvà khu vực này của Australia.

“Chúng tôi sẽ cân nhắc thời điểm cần lên tiếng hoặc hành động để thể hiện quan điểm của chính phủ Trung cộngvà bảo vệ lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp chúng tôi”, ông Tiêu nói.

Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung cộngQuách Gia Côn khẳng định Landbridge đã giành được quyền thuê cảng Darwin thông qua cơ chế thị trường.

“Các quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp Trung cộngphải được bảo vệ đầy đủ”, ông nói.

Landbridge Australia, đơn vị nắm quyền khai thác cảng, hiện chưa đưa ra bình luận. Tuy nhiên, hồi tháng 11 năm ngoái, công ty này cho biết cảng Darwin đang duy trì tình trạng tài chính ổn định.

Thủ tướng Albanese đã nhiều lần đề cập ý định tái kiểm soát cảng Darwin kể từ chiến dịch tranh cử năm ngoái, trong bối cảnh cả Công đảng và liên minh đối lập đều bày tỏ lo ngại về an ninh quốc gia liên quan tới việc cho Trung cộngthuê cảng chiến lược này.

Cho đến nay, chính phủ Australia vẫn chưa công bố thời điểm cụ thể buộc Landbridge chuyển nhượng lại quyền khai thác. Đáng chú ý, thỏa thuận năm 2015 được ký kết chỉ vài năm sau khi Mỹ triển khai luân phiên lực lượng thủy quân lục chiến đầu tiên tới Darwin. Tổng thống Mỹ khi đó là Barack Obama từng công khai phản đối thương vụ này.

Hiện Mỹ và Australia đang mở rộng các căn cứ không quân ở miền bắc Australia nhằm phục vụ việc triển khai máy bay ném bom của Mỹ, trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực ngày càng phức tạp.

Trung cộnghiện vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của Australia, chiếm khoảng 24% tổng kim ngạch thương mại hàng hóa và dịch vụ trong năm tài chính 2025, tương đương 217 tỷ USD.

AFP (29.01.2026)

Australia muốn thu hồi cảng đã cho công ty Trung cộng thuê 99 năm

Thủ tướng Albanese cam kết đưa cảng Darwin vốn cho công ty Trung cộngthuê 99 năm trở lại quyền kiểm soát của Canberra.

“Chúng tôi cam kết sẽ đảm bảo cảng Darwin trở lại dưới quyền kiểm soát của Australia, bởi đó là lợi ích quốc gia”, Thủ tướng Anthony Albanese, lãnh đạo Công đảng Australia, nói trong chuyến thăm Timor Leste ngày 28/1. 

Chính quyền Lãnh thổ Bắc Australia đã bán quyền khai thác cảng chiến lược Darwin cho tập đoàn Landbridge của Trung cộngvới giá 355 triệu USD vào năm 2015. Thương vụ diễn ra dưới thời thủ tướng Malcolm Turnbull của đảng Tự do, tuy nhiên, nó không đòi hỏi phê duyệt từ chính quyền liên bang. 

Đại sứ Trung cộngtại Canberra Tiêu Thiên cùng ngày nói Bắc Kinh “sẽ có biện pháp bảo vệ lợi ích doanh nghiệp” nếu Canberra ép buộc bán lại quyền sở hữu cảng. 

“Nếu công ty Landbridge bị buộc rời cảng, các khoản đầu tư trọng yếu, hợp tác thương mại giữa các doanh nghiệp Trung cộngvới khu vực đó của Australia có thể bị ảnh hưởng”, ông Tiêu nói.

Thủ tướng Australia Anthony Albanese trong cuộc họp báo ở Melbourne năm 2024. Ảnh: AFP

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung cộngQuách Gia Côn khẳng định doanh nghiệp Trung cộngliên quan đã giành được quyền thuê cảng Darwin thông qua cơ chế thị trường. “Quyền và lợi ích hợp pháp của họ phải được bảo vệ đầy đủ”, ông Quách nói.

Landbridge Australia, đơn vị sở hữu quyền khai thác cảng, chưa bình luận. Hồi tháng 11, công ty cho biết cảng đang có tình trạng tài chính vững mạnh. 

Ông Albanese đã nêu ý định tái kiểm soát cảng Darwin từ cuộc bầu cử năm ngoái, khi Công đảng và Khối Liên đảng Australia nêu những lo ngại an ninh quốc gia về việc cho Trung cộngthuê cảng này.

Vị trí cảng Darwin ở miền bắc Australia. Đồ họa: FT

Canberra chưa công bố mốc thời gian cụ thể buộc Landbridge bán lại quyền khai thác cảng. Thương vụ năm 2015 được ký kết vài năm sau khi Mỹ triển khai nhóm lính thủy đánh bộ luân phiên đầu tiên tới Darwin. Tổng thống Mỹ khi đó là Barack Obama đã phản đối thương vụ này. 

Mỹ và Australia đang mở rộng các căn cứ không quân ở miền bắc Australia nhằm phục vụ việc triển khai oanh tạc cơ Mỹ.

Trung cộnghiện là đối tác thương mại lớn nhất của Australia, chiếm 24% tổng kim ngạch thương mại hàng hóa và dịch vụ trong năm tài chính 2025, tương đương 217 tỷ USD.

Theo Reuters, Guardian, AFP (29.01.2026)

Trung cộng dường như đang lên kế hoạch quân sự hóa thêm một rạn san hô ở Biển Đông

Đá Hải Sâm (Antelope Reef), thuộc quần đảo Hoàng Sa, sẽ trở thành tiền đồn quân sự mới của Trung cộng? Hình ảnh chụp từ vệ tinh tháng 01/2026 cho thấy những thay đổi đáng kể sau khi Trung cộngbắt đầu hoạt động nạo vét ở rìa đông và nam của rạn san hô từ ngày 15/10/2025. Đá Hải Sâm nằm cách thành phố Huế của Việt Nam khoảng 250 dặm, thuộc nhóm đảo Lưỡi Liềm trong quần đảo Hoàng Sa, bị Trung cộng chiếm của Việt Nam từ năm 1974.

Đá Hải Sâm (Antelope Reef), quần đảo Hoàng Sa © amti.csis.org

Theo hình ảnh do vệ tinh Sentinel-2 của Cơ quan Vũ trụ châu Âu chụp lại và được trang Newsweek phân tích ngày 06/01/2026, nhiều công trình hạ tầng mới và đường dẫn cho các bến tàu chở hàng theo phương pháp roll-on/roll-off (RORO) đã xuất hiện tại đá Hải Sâm. Những công trình như vậy cho phép đưa thiết bị hạng nặng đến để nạo vét và bồi đắp.

Tổ chức Sáng kiến ​​Minh bạch Hàng hải châu Á (AMTI) cho biết Đá Hải Sâm « chỉ lớn hơn một bãi cát » và có một vài tòa nhà. Nếu Trung cộngbiến thành căn cứ quân sự, thực thể này có thể đóng vai trò là bãi đáp trực thăng, trạm radar và nơi neo đậu cho các tàu chiến và tàu tuần duyên của Trung cộng. 

Trung cộng có nhiều tiền đồn quân sự, trong đó có căn cứ hiện đại trên đảo Phú Lâm (Woody Island), trên 20 hòn đảo thuộc quần đảo Hoàng Sa. Tại quần đảo Trường Sa, Bắc Kinh cũng có 7 tiền đồn quân sự. Ngoài ra, Trung cộng còn kiểm soát bãi cạn Scarborough, chiếm từ Phi Luật Tân vào năm 2012.

Để xác quyết chủ quyền trong « đường 9 đoạn », Trung cộng điều tàu tuần duyên CCG 5901, lớn nhất thế giới và được mệnh danh là « quái thú », tuần tra Biển Đông từ phía nam đảo Hải Nam đến ngoài khơi miền trung Việt Nam, sau đó ngược lên đảo Itbayat, phía bắc Phi Luật Tân trong vịnh Luzon giáp với Đài Loan. Đây là lần đầu tiên từ tháng 07/2025, con tàu khổng lổ được triển khai ở vùng biển phía nam đảo Hải Nam. Theo tổ chức giám sát hàng hải SeaLight, được trang Inquirer trích dẫn, tàu « quái thú » gần như đã trở lại đảo Hải Nam sáng 27/01.

RFI (28.01.2026)