Việt Nam bị liệt vào danh sách ‘thiên đường thuế’ của EU

Việt Nam là một trong hai quốc gia vừa mới bị Hội đồng Liên minh châu Âu liệt kê vào danh sách đen các “thiên đường thuế”, theo một tuyên bố hôm 17/2.

Sau các thay đổi, hội đồng hiện liệt kê 10 quốc gia và vùng lãnh thổ trong danh sách “thiên đường thuế”, gồm: Samoa thuộc Mỹ, Anguilla, Guam, Palau, Panama, Nga, Quần đảo Virgin thuộc Mỹ, Quần đảo Turks và Caicos, Việt Nam.

Tuyên bố cho biết danh sách này bao gồm các quốc gia không tuân thủ các tiêu chuẩn thuế quốc tế đã được thống nhất, hoặc không thực hiện đầy đủ các cam kết về quản trị thuế trong khung thời gian quy định.

Việc lập danh sách này là một cách để Liên minh châu Âu (EU) thúc đẩy việc “quản trị thuế tốt” trên toàn cầu.

Các nước nằm trong danh sách của EU có thể phải đối mặt với tổn hại về uy tín, sự giám sát chặt chẽ hơn đối với các giao dịch tài chính, và nguy cơ bị cắt giảm nguồn tài trợ từ EU.

Việc EU đưa Việt Nam vào danh sách nói trên sau đánh giá của Diễn đàn Toàn cầu thuộc Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) cho thấy “quốc gia này chưa đáp ứng các tiêu chuẩn cần thiết về trao đổi thông tin thuế theo yêu cầu”, theo thông cáo của Hội đồng Liên minh châu Âu hôm 17/2.

Cụ thể, vẫn theo hội đồng, Việt Nam không đạt mức xếp hạng tối thiểu “Tuân thủ phần lớn” đối với cơ chế trao đổi thông tin thuế theo yêu cầu, theo đánh giá của Diễn đàn Toàn cầu về Minh bạch và Trao đổi Thông tin vì Mục đích Thuế thuộc OECD.

Mức “Tuân thủ phần lớn”, sau mức “Đạt chuẩn”, là mức hai trong bốn mức độ mà Diễn đàn Toàn cầu dùng để xếp hạng các quốc gia và vùng lãnh thổ, sau khi thực hiện các đợt “kiểm tra chéo” để xem họ thực hiện việc chia sẻ thông tin thuế (theo yêu cầu) tốt đến đâu.

Các quốc gia hoặc vùng lãnh thổ được liệt kê vào mức hai có nghĩa là cơ bản họ đã là làm tốt việc chia sẻ thông tin thuế, nhưng vẫn còn một vài thiếu sót quan trọng, theo trang web của OCED.

Trước đó vào tháng 2/2025, Việt Nam cũng đã xuất hiện trong một báo cáo tương tự của EU. Lúc bấy giờ, Việt Nam thuộc diện đang được theo dõi trong Phụ lục II, mục “Ngăn chặn xói mòn cơ sở thuế và chuyển lợi nhuận (BEPS)“.

Theo văn bản này, Việt Nam đã cam kết thực hiện tiêu chuẩn tối thiểu về Báo cáo theo từng quốc gia (CbCR) và thiết lập quan hệ trao đổi báo cáo CbCR với tất cả các quốc gia thành viên của Hội đồng Liên minh châu Âu.

Tới tháng 10/2025, EU đã bỏ Việt Nam ra khỏi Phụ lục II vì đánh giá quốc gia này “đã thực hiện đầy đủ các cam kết”.

Các khu vực pháp lý được đánh giá dựa trên một bộ tiêu chí do Hội đồng EU đề ra. Các tiêu chí này bao gồm minh bạch thuế, công bằng thuế và việc thực thi các tiêu chuẩn quốc tế nhằm ngăn chặn xói mòn cơ sở thuế và chuyển dịch lợi nhuận.

Danh sách này lần đầu tiên được áp dụng vào năm 2017, như một phản ứng trước tình trạng tránh thuế trong EU, với việc sàng lọc 92 quốc gia và vùng lãnh thổ. Danh sách do Nhóm Quy tắc Ứng xử về Thuế Doanh nghiệp quản lý và do Uỷ ban châu Âu (EC) giám sát.

Hội đồng EU cập nhật danh sách hai lần mỗi năm. Lần rà soát tiếp theo dự kiến diễn ra vào tháng 10/2026.

BBC (18.02.2026)