Bầu cử Việt Nam 2026 vi phạm nhân quyền có hệ thống

Trong một thư ngỏ  đến Phái bộ Thường trực Liên Hợp Quốc, Liên Minh Vì Dân Chủ Cho Việt Nam đã công bố phúc trình phân tích chi tiết về cuộc bầu cử Hội đồng Nhân dân các cấp và Quốc hội năm 2026 tại Việt Nam. Trong thư có kết luận rằng cuộc bầu cử ngày 15/3/2026 tại Việt Nam hoàn toàn không đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về bầu cử tự do, công bằng theo Công ước ICCPR. 

Sử dụng khung đánh giá của Liên minh Nghị viện Thế giới (IPU), tổ chức này chấm cho Việt Nam chỉ đạt 40,2% điểm  với tổng số điểm 189/470.  Trong đó với các điểm  đa nguyên chính trị, tự do ứng cử và giám sát độc lập, Việt Nam không đạt được điểm nào ( 0 điểm)

Tổ chức này chỉ trích Điều 4 Hiến pháp khi chỉ chấp nhận Đảng Cộng Sản Việt Nam là đảng chính trị duy nhất, Việt Nam sẵn sàng hình sự hóa đối lập chính trị và báo chí độc lập lên tiếng ủng hộ dân chủ, đa nguyên đa đảng. 

Các ứng cử viên tự do, dù được khuyến khích tự tham ứng cử nhưng đã  bị từ “hội nghị hiệp thương” của  Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Người dân bị tước đoạt quyền bỏ phiếu kín vì chấp nhận hình thức “bầu thay, bầu thế” tràn lan dưới áp lực đạt 99% cử tri đi bầu của uỷ ban bầu cử. Không có ủy ban độc lập hay quan sát viên quốc nội/quốc tế, khiến bầu cử chỉ là màn kịch hợp thức hóa quyền lực sẵn sắp đặt.

Lá thư tố cáo Việt Nam vi phạm Điều 25 của công ước ICCPR, khi Bộ luật Hình sự được sử dụng triệt để thông qua các điều luật mơ hồ như Điều 117, 331 để bắt bớ các ứng viên độc lập và nhà hoạt động.

 “Chỉ thị 24-CT/TW” mật nội bộ cũng góp phần triệt tiêu xã hội dân sự, khiến cho các cuộc “bầu cử chân chính định kỳ” trở nên bất khả thi.

Bức thư đề nghị không công  nhận kết quả bầu cử của Việt Nam vì họ cho rằng đây không phải là ý nguyện của toàn dân. Việt Nam bị cáo buộc không coi trọng các khuyến nghị của của Ủy ban Nhân quyền Liên Hiệp Quốc và nhóm WGAD.

Tổ chức này cho rằng với vai trò là thành viên thường trực của Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc Việt Nam phải chịu hậu quả cho những vi phạm nhân quyền trong bầu cử cũng như vi phạm các cam kết quốc tế.

* * * * * * * *

 

Kính gửi: Quý Phái Bộ Thường Trực Liên Hiệp Quốc

Kính thưa Quý Liệt Vị,

Chúng tôi kính thư đến Quý ngài nhằm đệ trình một bản phúc trình phân tích tường tận về những vi phạm nhân quyền có tính cách hệ thống bên trong thể chế tuyển cử của Việt Nam. Chúng tôi khẩn khoản yêu cầu Quý ngài duyệt xét những đúc kết đính kèm, minh định rằng tiến trình bầu cử của Việt Nam hoàn toàn thất bại trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về những cuộc bầu cử tự do, công bằng và chân chính theo sự quy định của Công ước Quốc tế về Dân quyền và Chính trị quyền (ICCPR).

 

I  ‎Lượng Giá Các Tiêu Chuẩn: Bảng Điểm của Việt Nam theo Tiêu Chí IPU

Chúng tôi đã thẩm định khung pháp lý bầu cử của Việt Nam dựa trên Tuyên ngôn về Các Tiêu chí cho Bầu cử Tự do và Công bằng của Liên minh Nghị viện Thế giới (IPU). Đối chiếu với bản Hiến pháp, Luật Bầu cử hiện hành, cùng những thực tế diễn ra trong kỳ bầu cử gần đây nhất vào ngày 15 tháng 3 năm 2026, Việt Nam chỉ đạt vỏn vẹn 189 trên tổng số 470 điểm (tức 40,2%).

Thể chế này trên thực tế nhận điểm không (0) trong các khía cạnh đa nguyên chính trị, tự do ứng cử, và giám sát độc lập, bởi các nguyên do sau:

• Sự Vắng Bóng Của Đa Nguyên Chính Trị: Điều 4 Hiến pháp hiến định một chế độ độc tôn đảng trị khắt khe, hình sự hóa mọi đảng phái đối lập và nền báo chí độc lập.
• Sự Triệt Tiêu Các Ứng Cử Viên Độc Lập: Những cá nhân tự ứng cử bị tước quyền một cách có hệ thống qua những buổi gọi là “hội nghị hiệp thương” do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (VFF) – một công cụ do nhà cầm quyền kiểm soát – điều hành.
• Tính Toàn Vẹn Của Lá Phiếu Bị Xâm Phạm: Áp lực từ nhà cầm quyền đòi hỏi “tỷ lệ đi bầu đạt 99%” đã dung túng cho tệ nạn “bầu thay, bầu thế” tràn lan, tước đoạt quyền bỏ phiếu kín của người dân.
• Thiếu Vắng Sự Giám Sát Độc Lập: Hoàn toàn không có một ủy ban bầu cử độc lập nào được thiết lập, cũng như không cho phép bất kỳ quan sát viên quốc nội hay quốc tế nào được quyền theo dõi.

Rốt cuộc, các cuộc bầu cử tại Việt Nam chỉ đóng vai trò như những đợt huy động quần chúng do nhà nước dàn dựng với dã tâm hợp thức hóa một cấu trúc quyền lực đã được sắp đặt sẵn, hơn là những cuộc tranh đua chính trị thực thụ.

 

II  Những Vi Phạm Mang Tính Cấu Trúc Đối Với Khế Ước ICCPR và Sự Hình Sự Hóa Bất Đồng Chính Kiến

Những đúc kết nêu trên tô đậm các vi phạm mang tính cấu trúc đối với Điều 25 của Công ước ICCPR. Nhà cầm quyền Việt Nam đã vũ khí hóa Bộ Luật Hình sự một cách có hệ thống (đặc biệt là Điều 117 và 331) nhằm tiêu diệt mọi sự cạnh tranh chính trị. Các ứng cử viên độc lập và những người bảo vệ nhân quyền phải đối diện với nạn bắt bớ độc đoán cùng những bản án tù đày hà khắc, một thực trạng đã bị Nhóm Công tác về Giam giữ Tùy tiện của Liên Hiệp Quốc (WGAD) lên tiếng cáo trách.

Thêm vào đó, những mật thị nội bộ như “Chỉ thị 24-CT/TW” vừa bị phơi bày đã ra lệnh triệt tiêu có hệ thống không gian của xã hội dân sự. Bối cảnh này làm cho những cuộc “bầu cử định kỳ chân chính” theo đòi hỏi của Công ước ICCPR trở thành một điều bất khả thi.

 

III   Lời Kêu Gọi Hành Động Khẩn Cấp

Thái độ coi thường của Việt Nam đối với các khuyến nghị của Ủy ban Nhân quyền Liên Hiệp Quốc và nhóm WGAD cho thấy rằng chỉ riêng “đối thoại xây dựng” là hoàn toàn không đủ. Việc dung túng cho một quốc gia đặt sự đối lập chính trị ra ngoài vòng pháp luật và giam cầm các ứng cử viên mà không phải gánh chịu bất kỳ hậu quả ngoại giao nào — nhất là khi họ đang chiếm cứ một ghế trong Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc — sẽ làm xói mòn trầm trọng uy tín của các cơ chế nhân quyền toàn cầu.

Do vậy, chúng tôi trân trọng thỉnh cầu Phái bộ cùng Chính phủ của Quý ngài hãy tuyên bố công khai rằng kết quả các cuộc bầu cử Quốc hội và Hội đồng Nhân dân tại Việt Nam không thể được công nhận là sự phản ảnh chính đáng ý nguyện của toàn dân.

Việc bảo vệ quyền tham gia chính trị là cốt tủy trong sứ mạng của Liên Hiệp Quốc. Chúng tôi thiết tha kêu gọi Quý ngài buộc nhà cầm quyền Việt Nam phải chịu trách nhiệm trước những cam kết quốc tế mà họ đã ký kết, đồng thời đứng về phía hàng chục triệu người dân đang bị tước đoạt quyền tự quyết cơ bản của mình.

Xin đa tạ thời giờ, sự lưu tâm của Quý ngài dành cho hồ sơ trọng yếu này, cũng như sự cam kết bền bỉ của Quý ngài trong công cuộc bảo vệ nhân quyền trên toàn thế giới.

Trân trọng kính thư,

Liên Minh Vì Dân Chủ Cho Việt Nam

info@endcommunism.net

Ngày 15 tháng 3 năm 2026

(Đính kèm: Bản Phúc Trình – Những Vi Phạm Có Tính Hệ Thống Đối Với Công Ước Quốc Tế Về Dân Quyền Và Chính Trị Quyền Trong Các Cuộc Bầu Cử Tại Việt Nam)

 

 

URGENT: SYSTEMIC VIOLATIONS IN VIETNAM’S ELECTORAL FRAMEWORK AND CALL FOR ACCOUNTABILITY

To: The Permanent Missions to the United Nations

Your Excellencies,

We write to present an in-depth analytical report on systemic human rights violations within Vietnam’s electoral system. We urge you to review the enclosed findings, which demonstrate that Vietnam’s electoral processes fundamentally fail to meet international standards for free, fair, and genuine elections under the International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR).

 

I. Quantitative Assessment: Vietnam’s Scorecard on IPU Criteria

We assessed Vietnam’s electoral framework using the Inter-Parliamentary Union (IPU) Declaration on Criteria for Free and Fair Elections. Evaluated against its Constitution, Election Law, and the practical realities observed during the most recent elections on March 15, 2026, Vietnam scored only 189 out of 470 points (40.2%).

The system functionally scores zero in political pluralism, free candidacy, and independent oversight due to:

• Absence of Political Pluralism: Article 4 of the Constitution enforces a strict one-party monopoly, criminalizing opposition parties and independent media.
• Elimination of Independent Candidates: Self-nominated candidates are systematically disqualified through “consultative conferences” managed by the state-controlled Vietnam Fatherland Front (VFF).
• Compromised Ballot Integrity: State pressure for “99% voter turnout” normalizes widespread proxy voting, stripping citizens of their right to a secret ballot.
• Lack of Independent Oversight: There is no independent electoral commission, nor are domestic or international observers permitted.

Ultimately, elections in Vietnam serve as state-managed mass mobilization exercises to legitimize a predetermined power structure, rather than genuine political competitions.

 

II. Structural Violations of the ICCPR and the Criminalization of Dissent

These findings underscore structural violations of ICCPR Article 25. The Vietnamese regime systematically weaponizes the Penal Code (specifically Articles 117 and 331) to eliminate political competition. Independent candidates and human rights defenders face arbitrary arrest and harsh prison sentences, already condemned by the UN Working Group on Arbitrary Detention (WGAD).

Furthermore, internal directives like the recently exposed “Directive 24-CT/TW” mandate the systemic eradication of civil society space. This environment makes the “genuine periodic elections” required by the ICCPR impossible.

 

III. Urgent Call to Action

Vietnam’s disregard for UN Human Rights Committee and WGAD recommendations shows that “constructive dialogue” alone is insufficient. Allowing a nation to outlaw political opposition and imprison candidates without diplomatic consequence—particularly while holding a seat on the UN Human Rights Council—erodes the credibility of global human rights mechanisms.

Therefore, we respectfully urge your Mission and Government to publicly state that Vietnam’s National Assembly and People’s Council election results cannot be recognized as a legitimate reflection of the people’s will.

Protecting the right to political participation is at the core of the UN’s mandate. We urge you to hold the Vietnamese authorities accountable to its international treaty obligations and stand with the tens of millions of citizens denied their fundamental right to self-determination.

Thank you for your time, attention to this critical dossier, and ongoing commitment to the defense of global human rights.

Sincerely,

Alliance for Vietnam’s Democracy

info@endcommunism.net

3/15/2026

(Enclosure: In-Depth Analytical Report: Systemic Violations of the International Covenant on Civil and Political Rights in Vietnam’s Elections)